قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى  №233 

  2015 جىلعى 19 ناۋرىز, استانا قالاسى «ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2009 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى كودەكسىنىڭ 144-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان «ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن; 2) وسى بۇيرىق مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالانۋعا جىبەرىلۋىن; 3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ە.دوساەۆ «كەلىسىلگەن» «كەلىسىلگەن» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە عىلىم ءمينيسترى ___________ ا. ءسارىنجىپوۆ الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى ___________ ت. دۇيسەنوۆا 2015 جىلعى 15 ءساۋىر 2015 جىلعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 19 ناۋرىزداعى № 233 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. «ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتiلەرiنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارى (بۇدان ءارi – سانيتاريالىق قاعيدالار) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2009 جىلعى 18 قىركۇيەكتەگى «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسىنىڭ (بۇدان ءارى – كودەكس) 144-بابىنىڭ 6-تارماعىنا سايكەس ازىرلەندى جانە ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىن جوبالاۋ, سالۋ, سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ, جارىقتاندىرۋ, جەلدەتۋ, ءۇي-جايلارىن كۇتىپ-ۇستاۋ جانە پايدالانۋ, ەمدىك-پروفيلاكتيكالىق جانە قوعامدىق تاماقتانۋدى, مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋدى, پەرسونالدىڭ تۇرۋ جانە ەڭبەك جاعدايلارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە ولارعا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتاردى قامتيدى. 2. وسى سانيتاريالىق قاعيدالار قىزمەتى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ, دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ, وقۋ-تاربيەلەۋ جۇمىستارىن جانە مادەني بوس ۋاقىتتارىن ۇيىمداستىرۋمەن جانە جۇزەگە اسىرۋمەن بايلانىستى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ورىنداۋى ءۇشىن مىندەتتى بولىپ تابىلادى. 3. وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردا مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلادى: 1) ارنايى كيiم – شيكىزاتتى, قوسىمشا ماتەريالدار مەن دايىن ءونىمدى مەحانيكالىق بولشەكتەرمەن, ميكروورگانيزمدەرمەن لاستانۋدان جانە باسقا دا لاستانۋلاردان قورعاۋعا ارنالعان پەرسونالدىڭ قورعانىش كيىمىنىڭ جيىنتىعى; 2) اەراري – اۋا ۆاننالارىن قابىلداۋ ءۇشiن جابدىقتالعان الاڭ, قالقا; 3) براكەراج – ورگانولەپتيكالىق كورسەتكiشتەر بويىنشا تاماق ونiمدەرiنىڭ جانە دايىن تاعامداردىڭ ساپاسىن باعالاۋ; 4) گەنچا سىناماسى – ءسابيدىڭ تىنىس الۋ جۇيەسiنiڭ فۋنكتسيونالدىق جاعدايىن باعالايتىن كورسەتكiش; 5) دەزينفەكتسيالىق جانە دەزينسەكتسيالىق قۇرالدار – ينفەكتسيالىق (پارازيتتىك) اۋرۋلاردىڭ قوزدىرعىشتارىن جانە جاندiكتەردi جويۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن حيميالىق زاتتار; 6) ينسولياتسيا – الاڭدى, ءۇي-جايدى, عيماراتتى گيگيەنالىق باعالاۋعا ارنالعان كۇن رادياتسياسىنىڭ نورمالاناتىن كورسەتكiشى; 7) كەتلە يندەكسi – بالانىڭ دەنە دامۋىنىڭ ۇيلەسiمدiلiگiن باعالاۋ كورسەتكiشi; 8) كليماتتىق ايماق – كليماتتىق بەلگiلەرi (تەمپەراتۋرا, ىلعالدىلىق) بويىنشا بولiنەتiن اۋماق; 9) پالاتكا تۇرىندەگى بالالاردى ساۋىقتىرۋ ۇيىمى – بۇل جازعى كانيكۋل كەزىندە تابيعات اياسىندا ۇيىمداستىرىلاتىن, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى ورنالاستىرۋ جانە ولارعا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن پالاتكالاردى پايدالانۋ ارقىلى ولاردىڭ دەمالۋ ءتۇرى; 10) ساناتوريالىق وبەكتiلەر – تابيعي ەمدiك فيزيكالىق فاكتورلاردى (كليمات, مينەرالدى سۋلار, بالشىقتار), فيزيوتەراپيالىق ادiستەردi, ەمدiك دەنە شىنىقتىرۋ جانە باسقا دا جاعدايلاردى باسىم پايدالانا وتىرىپ, بەلگiلەنگەن رەجيمدi ساقتاۋ كەزiندە پروفيلاكتيكاعا, مەديتسينالىق وڭالتۋعا جانە دەمالتۋعا ارنالعان ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق مەكەمەلەر, ونىڭ iشiندە تۋبەركۋلەزگە قارسى مەكەمەلەر (بۇدان ءارi – ساناتوريلەر); 11) سانيتاريالىق-اۋلالىق قوندىرعىلار (بۇدان ءارى - ساق) – جەرۇستى بولىگى مەن قازىلعان شۇڭقىرى بار, عيماراتتان كەمىندە 25 مەتر (بۇدان ءارى - م) قاشىقتىقتا, وبەكتىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان كارىزدەنبەگەن دارەتحانا. جەرۇستى ءۇي-جايلارىن ءبىر-بىرىنە تىعىز جالعاسقان ماتەريالداردان (تاقتايلاردان, كىرپىشتەردەن, بلوكتاردان) جاسايدى. شۇڭقىر سۋ وتكىزبەيتىن ماتەريالدان جاسالادى. شۇڭقىردىڭ تەرەڭدىگى جەراستى سۋىنىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى, بىراق 3 مەتردەن اسپايدى; 12) ساۋىقتىرۋ وبەكتiلەرi – 6 جاستان 18 جاسقا دەيىنگى بالالار ءۇشiن وقۋ-تاربيەلەۋ, دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ, ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ قىزمەتiن جانە مادەني بوس ۋاقىتتارىن ۇيىمداستىرۋدى جۇزەگە اسىراتىن بالالاردى ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارى (بۇدان ءارi - بسۇ), ونىڭ iشiندە جالپى, ورتا جانە قوسىمشا بiلiم بەرۋ باعدارلامالارىن iسكە اسىراتىن جىل بويى جۇمىس iستەيتiن بسۇ; 13) سولياري – كۇن ۆاننالارىن قابىلداۋ ءۇشىن جابدىقتالعان الاڭ, ءۇي-جاي; 14) تەحنولوگيالىق پروتسەستىڭ اعىمدىلىعى - تازا جانە كىر (كيىمنىڭ, ىدىستىڭ), شيكى جانە دايىن ونىمدەردىڭ قاراما-قارسى اعىمىن, كەلۋشىلەر مەن پەرسونالدىڭ قاراما-قارسى قوزعالىسىن بولدىرمايتىن تەحنولوگيالىق پروتسەستەردىڭ جۇيەلىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ. 4. وبەكتىلەردەگى پەرسونالدىڭ قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە مىندەتتى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكەنى, جۇمىسقا جىبەرىلگەنى تۋرالى بەلگىسى بار جەكە مەديتسينالىق كiتاپشاسى, گيگيەنالىق وقىتۋدان وتكەنi تۋرالى مالiمەتتەر بولۋى قاجەت. 5. بالالاردىڭ تۋبەركۋلەزگە قارسى ساناتوريiنە ەمدەۋدiڭ سۇيەمەلدەۋشi فازاسىنداعى باكتەريا بولمەيتiن تۋبەركۋلەزبەن اۋىراتىن ناۋقاس بالالاردى قوسا العاندا 18 جاسقا دەيiنگi بالالار, ۆيراجبەن جانە گيپەرەرگيالىق رەاكتسياسى بار بالالار, سونداي-اق تۋبەركۋلەز ينفەكتسياسى وشاقتارىنداعى جانە تۋبەركۋلەزبەن اۋىرىپ ساۋىققان بالالار قابىلدانادى. ساناتوريلەردە جاتاتىن جانە تولىق نەمەسە جارىم-جارتىلاي وزدىگىنەن قوزعالۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلعان بالالار ءۇشiن 10%-عا دەيiن ورىن كوزدەلەدى. 2. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتiلەرiن جوبالاۋعا, سالۋعا, قايتا جاڭارتۋعا, جانە پايدالانۋعا بەرۋگە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 6. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىن (بۇدان ءارى - وبەكتىلەر) جوبالاۋعا, سالۋعا, قايتا جاڭارتۋعا جانە پايدالانۋعا بەرۋگە حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق ۆەدومستۆو بولىمشەسىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىسى بولعاندا جۇزەگە اسىرىلادى. ماۋسىمدىق جازعى بسۇ-دا, ونىڭ ىشىندە پالاتكا تۇرىندەگى ستاتسيونارلىق بسۇ-دا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى ساۋىقتىرۋ بويىنشا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار جازعى ماۋسىم باستالار الدىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق ۆەدومستۆو بولىمشەسىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىسىن ۋاقىتىلى الۋ قاجەت. 7. حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق ۆەدومستۆو بولىمشەسى ساۋىقتىرۋ وبەكتىسىنىڭ بولجانىپ وتىرعان اشىلۋ كۇنi تۋرالى ساۋىقتىرۋ وبەكتىسىنىڭ باسشىسىنا جازباشا حاباردار ەتۋi قاجەت. 8. وبەكتىلەر اۋماعىندا تiكەنەكتi بۇتالاردى, گۇلدەگەندە مامىقتى تۇقىمدار بەرەتiن جاسىل جەلەكتەردi (اعاشتاردى, بۇتالاردى) وتىرعىزبايدى. 9. ساۋىقتىرۋ وبەكتىسىنىڭ باسشىسى ساۋىقتىرۋ وبەكتىسىنىڭ اشىلۋى الدىندا جانە ارى قاراي كورسەتكىشتەر بويىنشا اۋماقتى دەزينفەكتسيالىق, دەراتيزاتسيالىق جانە دەزينسەكتسيالىق وڭدەۋ جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرادى. 10. جاس كوشەتتەرi جوق اۋماقتا, كiرەتiن جولداردا, جۇك تۇسiرەتiن الاڭداردا, تروتۋارلاردا, كولiك قۇرالدارىنىڭ تۇراعىنا ارنالعان ورىنداردا قاتتى جابىنى جانە جاڭبىر مەن ەرiگەن سۋ اعاتىن ەڭiستەرi بولادى. 11. وبەكتىلەردىڭ اۋماعىندا: تۇرعىن ءۇي, مادەني-كوپشiلiك, دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ, مەديتسينالىق, اكiمشiلiك, شارۋاشىلىق جانە تەحنيكالىق ماقساتتاعى ايماقتار كوزدەلەدى. شارۋاشىلىق جانە تەحنيكالىق ماقساتتاعى اۋماقتاردا وتىن ساقتاۋعا ارنالعان قويماسى بار قازاندىق, سۋمەن جابدىقتاۋ قۇرىلىسى, گاراج, جوندەۋ شەبەرحانالارى, اۆتوتۇراق ورنالاسادى. 12. قابىلداۋ بولiمشەسiنiڭ, مەديتسينالىق ماقساتتاعى ءۇي-جايلاردىڭ, اس بلوگىنىڭ جانە سانيتاريالىق-تۇرمىستىق بولمەلەردىڭ (كiر جۋاتىن ورىن, دارەتحانا, قولجۋعىش, سەبەزگi بولمەسi) قابىرعالارى مەن ەدەنiنiڭ بەتتەرi جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىنا ءتوزiمدi ماتەريالداردان ورىندالادى. 13. بالالار ساناتوريىندەگi تۇرعىن بولمەلەردiڭ اۋدانى بiر ورىنعا كەمiندە 6,0 شارشى مەتر (بۇدان ءارى – م2) ەسەبiنەن كوزدەلەدi, ەرەسەكتەرگە –كەمىندە 10 ش.م. 14. 6-7 جاستاعى بالالار ءۇشiن بسۇ بiر جاتىن بولمەسىندەگى ورىن سانى ءبىر بالاعا 4,5 م2 ەسەبiنەن – 10-نان اسىرماي, 8 جاستان 18 جاسقا دەيiنگi بالالار ءۇشiن 5 ورىننان اسىرماي كوزدەلەدى. وتريادقا ارنالعان ويىن بولمەسiنiڭ اۋدانى بiر بالاعا 2 م2 ەسەبiنەن كوزدەلەدi. 15. ينگالياتوري, وتتەكپەن ەمدەۋ كابينەتi جانە دارiلiك پرەپاراتتار كابينەتi جاپسارلاس ورنالاسادى جانە دارiلiك شوپتەردi ساقتاۋعا ارنالعان جالپى قوسالقى ءۇي-جايى بولادى. 16. بسۇ بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلiكتەرiن ەسەپكە الا وتىرىپ, وتريادتار نەمەسە توپتار بويىنشا توپتاستىرىلادى: 1) 6 جاستان 9 جاسقا دەيiن – 25 ادامنان اسپاۋ; 2) 10 جاستان 14 جاسقا دەيiن – 30 ادامنان اسپاۋ; 3) 15 جاستان 18 جاسقا دەيiن – 25 ادامنان اسپاۋ. 17. جىلىتىلمايتىن عيماراتتارداعى بسۇ-نىڭ جاتىن ءۇي-جايلارىن ورنالاستىرۋ كەزiندە بالالاردىڭ ورنالاسۋىنا سىرتقى اۋانىڭ ورتاشا تاۋلiكتiك تەمپەراتۋراسى بەس كۇن iشiندە كەمiندە پليۋس 16 گرادۋس تسەلسيدە (بۇدان ءارى – °C) رۇقسات ەتiلەدi. 18. بالالاردى قابىلداۋ دەنساۋلىق جاعدايى تۋرالى مەديتسينالىق انىقتاما بولعاندا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاستارمەن بايلانىس بولماعاندا جۇزەگە اسىرىلادى. 19. وقۋ پروتسەسى كەزىندە بالالاردىڭ بوي-جاس ەرەكشەلiكتەرiنە سايكەس وقۋ جيھازدارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ساناتوريلەردىڭ جاتىن بولمەلەرى مەن تۇرعىن ءۇي-جايلارى كەرەۋەتتەرمەن, كەرەۋەت جانىنداعى تۋمبالار, كيىمگە ارنالعان شكافتارمەن جادبىقتالادى. ەكi قاباتتى كەرەۋەتتەر مەن قاتتى ەمەس جينالمالى كەرەۋەتتەردi پايدالانبايدى. جيھاز, جابدىق, جۇمساق جانە قاتتى مۇكاممال, سانيتاريالىق-تەحنيكالىق قۇرالدار جۇمىس جاعدايىندا بولادى جانە ماقساتىنا ساي پايدالانىلادى. ءۇي-جايلاردى ارلەۋدەگى احاۋلار مەن جابدىقتىڭ, جيھازدىڭ ىستەن شىعۋى ۋاقىتىلى جوندەۋگە نەمەسە اۋىستىرۋعا جاتادى. 20. وبەكتىلەردىڭ ءۇي-جايلارىندا تەرەزە جەلدەتكiشتەرiنە جانە فرامۋگالارىنا موسكيت تورلار ورناتىلادى. 21. وبەكتىلەردىڭ اۋماعىندا قوقىس جيناۋعا ارنالعان قوقىس سالعىشتار ورناتىلادى. تۇرعىن ءۇي كورپۋسىنا كىرەر جەردە قوقىس جيناۋعا ارنالعان قوقىس سالعىشتار مەن اياق-كيىم تازالاعىش رەشەتكالار ورناتىلادى. 22. قاجەت بولعان جاعدايدا وبەكتىلەردە عيماراتقا, شاتىرعا اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى, قولدانىستاعى ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسياعا رەۆيزيا جاسالادى, سونداي-اق كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. 23. اپاتتى عيماراتتاردا جانە ءۇي-جايلاردا ورنالاسقان وبەكتىلەردى پايدالانبايدى. وبەكتىلەردىڭ عيماراتى وبەكتىنىڭ اپاتتىلىعى تۋرالى قۇزىرەتتى ورگانداردىڭ اكىتىسى بولعان كەزدە اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلادى. 3. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتiلەرiن سۋمەن جابدىقتاۋعا, سۋدى بۇرۋعا, جەلدەتۋگە, جىلىتۋعا, جارىقتاندىرۋعا جانە ميكروكليماتىنا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 24. وبەكتىلەر ورتالىقتاندىرىلعان سۋىق جانە ىستىق سۋمەن جابدىقتاۋ, جىلىتۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرiنە قوسىلادى. بارلىق جۇيەلەر جۇمىس iستەيتiن جاعدايدا بولادى. 25. وبەكتىلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 16 ناۋرىزداعى № 209 بۇيرىعىمەن (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ № 10774 تىزىلىمىندە تىركەلگەن) بەكىتىلگەن «سۋ كوزدەرىنە, شارۋاشىلىق-اۋىز سۋ ماقساتى ءۇشىن سۋ جيناۋ ورىندارىنا, شارۋاشىلىق-اۋىز سۋمەن جابدىقتاۋعا جانە سۋدى مادەني-تۇرمىستىق پايدالانۋ ورىندارىنا جانە سۋ وبەكتىلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدالارىنىڭ (بۇدان ءارى - № 209 بۇيرىق) تالاپتارىنا سايكەس قاۋىپسىز جانە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتiلەدى. 26. اس بلوگىنىڭ وندiرiستiك ءۇي-جايلارى, كiر جۋاتىن ورىن, مونشا, سەبەزگi بولمەسi, قول جۋاتىن ورىن, جەكە گيگيەنا كابينالارى, مەديتسينالىق ماقساتتاعى ءۇي-جايلار ىستىق سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتiلەدi. ورتالىقتاندىرىلعان ىستىق سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسi بولماعان جاعدايدا, سۋ جىلىتقىشتاردى ورناتۋ كوزدەلەدi. كارىزدەلمەگەن اۋدانداردا عيماراتتان 25 م (بۇدان ءارى - مەتر) قاشىقتىقتا سۋ وتپەيتىن شۇڭقىرى بار اۋلا ءدا­رەتحانالارى كوزدەلەدى, بۇلار كولەمىنىڭ ەكىدەن ءۇش بولىگىنىڭ (بۇدان ءارى - 2/3) تولۋىنا قاراي تازارتىلادى. 27. وبەكتىلەردە اۋىز سۋ رەجيمى ۇيىمداستىرىلادى. اۋىز سۋ, ونىڭ ىشىندە ىدىستارعا (گرافيندەرگە, شاينەكتەرگە) قۇيىلعان جانە شولمەكتەردەگى سۋ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشتەرى بويىنشا № 209 بۇيرىق تالاپتارىنا سايكەس كەلەدى. قايناتىلعان اۋىز سۋدى پايدالانۋعا جول بەرىلەدى. اۋىز سۋ رەجيمىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن بسۇ باسشىسىنىڭ بۇيرىعىمەن بالالار ساناتورياسىنا جاۋاپتى ادام تاعايىندالادى. دەمالۋشىلاردىڭ وبەكتىلەردە بولاتىن بارلىق ۋاقىت ىشىندە ولاردىڭ اۋىز سۋعا ەركىن قولجەتىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلەدى. 28. سۋ ءىشۋ ءۇشىن تازا ىدىستى (شىنى ىدىستى, فايانستى ىدىستى, ءبىر رەت قولداناتىن ستاكانداردى) پايدالانادى, تازا جانە پايدالانىلعان ىدىس ءۇشىن تاڭبالانعان جەكە پودنوس نەمەسە ءبىر رەت قولدانىلعان ىدىستى جيناۋ ءۇشىن كونتەينەرلەر بولىنەدى. ىدىسقا قۇيىلعان سۋعا ونىڭ قايدان اكەلىنگەندىگىن, ساپاسىن جانە قاۋىپسىزدىگىن راستايتىن قۇجاتتارى قوسا بەرىلەدى. 29. اۋىلدىق جانە جەكەلەي كارىزدەۋ جۇرگىزگەن جەرلەردە سارقىندى سۋدى جيناۋعا ارنالعان سۋ وتكىزبەيتىن قازىلعان شۇڭقىرلار جابدىقتالادى, بۇلار كولەمىنىڭ 2/3 بولىگىنىڭ بولۋىنا قاراي تازارتىلادى. 30. وبەكتىنىڭ ءۇي-جايلارى جىلىتۋ, جەلدەتۋ جانە اۋا باپتاۋ جۇيەلەرiمەن جابدىقتالادى. 31. بارلىق ءۇي-جايلار اشىلاتىن تەرەزەلەر نەمەسە فرامۋگالار ارقىلى تابيعي جەلدەتكiش كوزدەلەدى. 32. سەبەزگi بولمەلەرى مەن سانيتاريالىق توراپتار دەربەس سورۋ جەلدەتكiشiمەن جابدىقتالادى. 33. تەمپەراتۋراسى مينۋس 40 °C تومەن كليماتتىق اۋدانداردا بيiكتiگi ءۇش قابات جانە ودان جوعارى تۇرعىن ءۇي-جايلار سىرتقى اۋانى جىلىتاتىن تاراتۋ جەلدەتكiشiمەن جابدىقتالادى. وبەكتىلەردىڭ بارلىق ءۇي-جايلارىندا تابيعي جارىق بولادى. زات قوياتىن بولمەلەردە, سانيتاريالىق توراپتاردا, سەبەزگى بولمەلەرىندە, كيiم iلەتiن ورىنداردا, جەكە گيگيەنا بولمەلەرىندە, بويلەر, سورعى تۇرعان بولمەلەردە ەكىنشى جارىقپەن جارىقتاندىرۋعا نەمەسە تەك جاساندى جارىقتاندىرۋعا جول بەرiلەدi. 34. بارلىق ءۇي-جايلاردا جاساندى جارىقتاندىرۋ كوزدەلەدى. شامشىراقتاردا قورعانىش پلافوندار بولادى. ءۇي-جايلاردىڭ جاساندى جارىقتاندىرۋ دەڭگەيلەرى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 1-قوسىمشاعا سايكەس كەلەدى. 35. جارامسىز شامداردى ۋاقتىلى اۋىستىرادى. ارتىق جانە جارامسىز ليۋمينەستسەنتتى شامدار بالالاردىڭ قولى جەتپەيتiن ءۇي-جايلاردا ساقتالادى. پايدالانىلعان شامدار مەن باسقا دا قۇرامىندا سىنابى بار اسپاپتاردى قوقىس جيناعىش كونتەينەرلەرگە تاستاۋعا تىيىم سالىنادى. پايدالانىلعان قۇرامىندا سىنابى بار اسپاپتاردى, ليۋمينەستسەنتتى شامداردى ساقتاۋ جانە شىعارۋ جاۋاپتى ادامعا جۇكتەلەدi. پايدالانىلعان ليۋمينەستسەنتتى شامدار مەن قۇرامىندا سىنابى بار اسپاپتاردى شىعارۋدى جانە كادەگە جاراتۋدى وسىنداي قىزمەت تۇرىنە ارنالعان ليتسەنزياسى بار ۇيىمدار جۇرگىزەدى. 36. ورتالىقتاندىرىلعان جىلىتۋ كوزى بولماعان جاعدايدا جەكە قازاندىقتى ورناتۋ كوزدەلەدى. جىلىتۋ كەزەنىندە اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى مىناداي بولىپ كوزدەلەدى: 1) جاتىن جانە وقۋ ءۇي-جايلارىندا, كابينەتتەردە, كىتاپحانالاردا, مادەني-كوپشىلىك ءىس-شارالار وتكىزىلەتىن جانە دەمالۋ ءۇي-جايلارىندا, كومپيۋتەر سىنىپتارىندا, قىزمەتتىك-تۇرمىستىق, كىر جۋاتىن ورىنداردا +18 - 22 °C; 2) تاماقتانۋ زالدارىندا, بۋفەتتەردە, كيىم ۇتىكتەيتىن, كەپتىرەتىن بولمەلەردە, قويمالاردا جانە كيىم-كەشەك بولمەلەرىندە +16°C; 3) فيزيوتەراپەۆت كابينەتتەرىندە, ماسساج كابينەتتەرىندە +28°C; 4) مەديتسينالىق ءۇي-جايلاردا +20 - 22°C; 5) سپورت زالدا جانە سەكتسيالىق ساباقتاردى وتكىزۋگە ارنالعان بولمەردە, رەكرەاتسيالاردا, ۆەستيبيۋل مەن كيىم ىلەتىن ورىنداردا, اسحانادا, كيىمدەر مەن اياق كيىمدەردى كەپتىرۋ بولمەلەرىندە +15 - 17°C; 6) سپورت زالىنىڭ كيىم شەشەتىن ورنىندا +19 - 23°C; 7) ۆانناسى بار باسسەين ءۇي-جايلارىندا +29 - 30°C; 8) سەبىزگى بولمەلەرىندە +25°C; ءۇي-جايلارداعى اۋانىڭ وڭتايلى ىلعالدىلىعى 40 - 55%-دى, اس ۇيدە جانە كىر جۋاتىن بولمەلەردە 60 - 70%-عا دەيىن قۇرايدى. 4. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتiلەرiن كۇتiپ-ۇستاۋعا جانە پايدالانۋعا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 37. وبەكتىلەردىڭ اۋماعى تازالىقتا ۇستالادى. قوقىس جيناعىشتار (كونتەينەرلەر) 3/2 بولىگi تولعان كەزدە تازارتىلادى. ۋچاسكەنiڭ جابدىعى (ۇستەلدەر, ورىندىقتار, دەنە شىنىقتىرۋ جابدىعى مەن شاعىن ساۋلەت نىساندارى) جارامدى جاعدايدا ۇستالادى. 38.تۇرمىستىق قوقىس پەن قالدىقتاردى جيناۋ ءۇشiن بەتوندالعان نەمەسە اسفالتتالعان الاڭدا ورناتىلعان, قاقپاقتارى بار مەتالل كونتەينەرلەر كوزدەلەدi. الاڭ نەگiزگi عيماراتتاردان كەمiندە 25 م قاشىقتىقتا ورنالاسادى. 39. ساۋىقتىرۋ ناۋقانى باستالار الدىندا جانە ءاربiر اۋىسىم اياقتالعان سوڭ تەحنيكالىق پەرسونال كۇردەلi جيناۋ جۇرگiزەدi. ساۋىقتىرۋ اۋىسىمىنىڭ اراسىنداعى ينتەرۆال كەمىندە كۇنتىزبەلىك 2 كۇن قۇرايدى, سول ارادا كۇردەلى جيناۋ مەن سانيتاريالىق تازارتۋ جۇمىستارى بارلىق ءۇي-جايلاردا جۇرگىزىلەدى. بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قولدانۋعا رۇقسات ەتىلگەن, قولدانىلاتىن دەزينفەكتسيالاۋ ەرىتىندىلەرى دايىندالعان كۇنى كورسەتىلە وتىرىپ, تاڭبالانعان ىدىستاردا نۇسقاۋلىققا سايكەس دايىندالادى. دەزينفەكتسيالاۋ جانە جۋ قۇرالدارى جانە ولاردىڭ جۇمىس ەرىتىندىلەرى دەمالۋشىلار ءۇشىن قول جەتپەيتىن ورىنداردا ساقتالادى. 40. سورۋ جەلدەتكiش جۇيەلەرiنiڭ جاليۋز تورلارى شاڭنان تازارتىلادى جانە ولاردى ءۇي-جايدىڭ جانە سىرتقى اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى كەنەتتەن وزگەرگەن كەزدە جابادى. 41. ساناتوري جانە بسۇ جۇمىس iستەپ تۇرعان كەزدە, اپاتتى جاعدايدى جويۋ جۇمىستارىن قوسپاعاندا, كۇردەلi جوندەۋدى جانە جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ باسقا دا تۇرلەرiن جۇرگiزبەيدi. 42. جيناۋ مۇكاممالى (لەگەندەر, شەلەكتەر, ششەتكالار, شۇبەرەكتەر جانە تاعى باسقا) تاڭبالانادى جانە ءۇي-جايلارعا بولەك بەكiتiلەدى. پايدالانىلعاننان كەيiن جيناۋ مۇكاممالىن جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىمەن ىستىق سۋمەن جۋادى جانە سول ءۇشiن ارنايى بولiنگەن شكافتاردا نەمەسە ءۇي-جايلاردا ساقتايدى. سانيتاريالىق توراپتاردى جيناۋعا ارنالعان جيناۋ مۇكاممالىنىڭ سيگنالدى (قىزىل, سارعىلت) ءتۇسى بولادى جانە جەكە ساقتالادى. 43. توسەك-جابدىقتارىن جانە سۇلگiلەردi اۋىستىرۋ لاستانۋىنا بايلانىستى, بiراق اپتاسىنا بiر رەتتەن سيرەتپەي (گرافيككە سايكەس) جانە تۇراتىن ادامدار كەتكەننەن كەيiن جۇرگiزiلەدi. لاس كيىم -كەشەك كىر جۋ ورنىنا (كلەەنكالى جانە ماتا) قاپتارمەن جەتكىزىلەدى. ماتادان تىگىلگەن قاپتار جۋعا تاپسىرىلادى, كلەەنكالى-سابىندى سودالى ەرىتىندىمەن وندەلەدى. تازا كيىم جۋىلعان قاپپەن جەتكىزىلەدى. 44. كيiم-كەشەكتi جۋ كiر جۋاتىن ورنىندا نەمەسە شارت بويىنشا وزگە كiر جۋاتىن ورىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. ينفەكتسيالىق اۋرۋمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ كيىم-كەشەكتەرى جۋ الدىندا تاڭبالانعان ۆاننالاردا دەزينفەكتسيالانۋعا جاتقىزىلادى. 45. كىر جۋاتىن ورىندا تازا جانە لاس كيىم-كەشەكتىڭ قاراما-قارسى اعىمى بولمايتىن تەحنولوگيالىق پروتسەستىڭ اعىمدىلىعى ساقتالادى. وبەكتىلەردە كيىم-كەشەكتى اۋىستىرۋ كەستەسىن ساقتاۋ جونىندەگى قۇجاتتاما جۇرگىزىلەدى. 46. بارلىق ءۇي-جايلار مەن جابدىقتار تارتىپپەن جانە تازالىقتا ۇستالادى. ءۇي-جايلاردى جيناۋ كۇن سايىن ىلعالدى تاسىلمەن, كەيىننەن جەلدەتۋ ارقىلى جۇرگiزiلەدi. مەديتسينالىق ماقساتتاعى ءۇي-جايلار, اس بلوگى جانە دارەتحانالار جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىن قولدانا وتىرىپ كۇندەلىكتى تازارتىلادى. ەدەن, ەسىك تۇتقالارى, كران باراشكالارى, راكوۆينالار جانە ۋنيتازدار كۇن سايىن دەزينفەكتسيالاۋعا جاتادى. 47. جاڭادان ساتىپ الىنعان بۇيىمدار (ىدىس-اياق, توسەك ابزەلدەرى, پارفيۋمەرلىك-كوسمەتيكالىق بۇيىمدار, ويىنشىقتار, جيھاز جانە تاعى باسقا) ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن راستايتىن قۇجاتتارىمەن بىرگە بەرىلەدى. 48. جابدىقتار مەن مۇكاممالعا, ونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق جابدىقتارعا سانيتاريالىق-دەزينفەكتسيالىق وڭدەۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بەلگىلەنگەن زاڭناماسىنا سايكەس, نۇسقاۋلىققا ساي بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قولدانۋعا رۇقسات ەتىلگەن دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىمەن جۇرگىزىلەدى. 49. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىندەگى مەديتسينالىق قالدىقتاردى جيناۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. 5. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىنىڭ جاعاجايلارىن كۇتىپ- ۇستاۋعا جانە پايدالانۋعا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 50. جاعاجاي وقشاۋلانعان ۋچاسكەدە, ايلاقتاردان, شليۋزدەردەن, گيدروەلەكتر ستانتسيالارىنان, سارقىندى سۋلاردى جىبەرۋ ورىندارىنان, مالدىڭ قوراسى مەن سۋاتىنان جانە باسقا دا لاستانۋ كوزدەرىنەن الىستا ورنالاسادى نەمەسە جوعارىدا كورسەتىلگەن لاستانۋ كوزدەرىنەن كەمىندە 500 م قاشىقتىقتا ورنالاسادى. 51. سۋ قويماسىنىڭ ءتۇبى ۇيىق, بالدىرلارى, بۇجىر اعاشتارى, ۇشكىر تاستارى جوق, قۇمدى بولىپ تاڭدالادى. بالالاردىڭ شومىلاتىن ورىندارىنداعى سۋ قويماسىنىڭ تەرەڭدىگى 0,7-دەن 1,3 م-گە دەيىن قۇرايدى. 52. جاعاجاي كۇننەن قورعايتىن قالقالارمەن, جاتاقتارمەن جانە وتىرعىشتارمەن جابدىقتالادى. اۋماقتا كيىم اۋىستىراتىن كابينالار (50 ادامعا 1), سانيتاريالىق-اۋلالىق قوندىرعىلار (75 ادامعا 1) نەمەسە بيودارەتحانالار ورناتىلادى. 53. جاعاجايدى بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە سايكەس ويىن قۇرىلعىلارىمەن, سونداي-اق ەمشارالاردى دوزالاپ قابىلداۋ ءۇشىن سولياريلەرمەن, اەراريلەرمەن جابدىقتاۋ كەرەك. سولياريلەر مەن اەراريلەردە ورىن سانى جالپى سانىنىڭ ء(ىى جانە ءىىى كليماتتىق اۋداندارىندا) 50 %-ىنان اسىرماي قۇرايدى. اەراريلەر مەن سولياريلەردىڭ اۋدانى 1 ورىنعا 2,5 جانە 3,0 م2 ەسەبىمەن قابىلدانادى. 54. شومىلۋ ماۋسىمى باستالار الدىندا بسۇ نەمەسە ساناتوري اكىمشىلىگى اككرەديتتەلگەن زەرتحانالاردىڭ شارۋاشىلىق-اۋىز سۋ ماقساتىندا پايدالانىلاتىن سۋعا جانە سۋ قويمالارىنان سانيتاريالىق-حيميالىق, ميكروبيولوگيالىق, راديولوگيالىق كورسەتكىشتەرگە زەرتتەۋ جۇرگىزۋىن جانە پارازيتولوگيالىق كورسەتكىشتەرگە توپىراقتى زەرتتەۋ جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 55. شومىلۋعا ارنالعان سۋ بەتىنىڭ شەكاراسى اشىق ءتۇستى, جاقسى كورىنەتىن قالقيتىن بەلگىلەرمەن بەلگىلەنەدى. 56. جاعاجايدىڭ اۋماعىندا قوقىس جيناۋعا ارنالعان قوقىس سالعىشتار ورناتىلادى. 57. كيىم اۋىستىراتىن ورىندار, كيىم اۋىستىرۋعا ارنالعان پاۆيلوندار, كيىم ىلەتىن ورىندار تازالىقتا ۇستالادى. جيناۋ جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىن قولدانا وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. 58. جىل سايىن جاعاجايدا تازا قۇم, مالتا تاس سەبىلەدى. قۇمدى جاعاجايلاردا اپتاسىنا ءبىر رەتتەن سيرەتپەي جينالعان قالدىقتاردى شىعارا وتىرىپ, قۇمنىڭ بەتكى قاباتىنا مەحانيكالىق قوپسىتۋ جۇرگىزىلەدى. 59. ادامداردىڭ شومىلۋىنا ارنالعان ورىنداردا كيىم-كەشەكتى جۋمايدى جانە جانۋارلاردى جۋىندىرمايدى. 6. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىندە تۇرۋدى ۇيىمداستىرۋعا جانە تۇرۋ جاعدايلارىنا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار. 60. كۇن رەجيمى بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە بايلانىستى قۇرىلادى. بسۇ-داعى بالالاردىڭ كۇن رەجيمى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 2-قوسىمشانىڭ 1-كەستەسىندە كەلتىرىلگەن. كانيكۋل جانە وقۋ جىلى كەزىندە ساناتوريدەگى بالالاردىڭ كۇن رەجيمى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 2-قوسىمشانىڭ 2 جانە 3-كەستەلەرىندە كەلتىرىلگەن. 61. دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارى جوسپارى دارىگەرمەن كەلىسىلەدى جانە مىناداي ءىس-شارالاردى قامتيدى: 1) تاڭەرتەڭگىلىك گيمناستيكا; 2) شىنىقتىرۋ ەمشارالارى; 3) قوزعالىس ويىندارى جانە دەنە دايىندىعىنىڭ ءار تۇرىمەن اينالىسۋ; 4) سپورت, ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ, جۇزۋگە ۇيرەتۋ; 5) سەرۋەندەر, ەكسكۋرسيالار, جورىقتار; 6) سپورتتىق جارىستار جانە مەرەكەلەر. 62. دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسۋ ءۇشىن مەديتسينالىق توپتارعا ءبولۋدى دارىگەر جۇرگىزەدى. نەگىزگى مەديتسينالىق توپتىڭ بالالارى شەكتەۋسىز بارلىق دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ جانە سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋعا جىبەرىلەدى. 63. مەديتسينالىق دايىندىق توبىنىڭ بالالارىمەن دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارى ولاردىڭ دەنساۋ­لىق جاعدايىن جانە جەكە توزگىشتىگىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلەدى. ءبىر كۇندىك تۋريستىك جورىقتارعا قاتىسۋعا تارتادى. 64. تاڭەرتەڭگى جاتتىعۋ كۇن سايىن 10–15 مينۋت بويى اشىق اۋادا, جاڭبىرلى اۋا رايىندا جاقسى جەلدەتىلەتىن ءۇي-جايدا جۇرگىزىلەدى. 65. جورىققا قاتىسۋشىلار مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. بالالاردى جورىققا جىبەرۋدەن 1–2 كۇن بۇرىن باعدار مەن شومىلۋ ورىندارىن تۋريزم جونىندەگى نۇسقاۋشى تەكسەرەدى, ال دارىگەر باعدار پاراعىنا قول قويادى. تۋريستىك جورىقتار مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلەدى. 66. شىنىقتىرۋ ءىس-شارالارى بسۇ-عا بالانىڭ كەلگەن العاشقى كۇنىنەن باستالادى: 1) كۇن ۆاننالارى تاڭعى نەمەسە كەشكى ساعاتتاردا جاعاجايدا, جەلدەن قورعالعان ارنايى الاڭداردا (سولياريلەردە) تاماقتان سوڭ ءبىر-ءبىر جارىم ساعاتتان كەيىن تاعايىندالادى. 2) سۋ راسىمدەرى تاڭەرتەڭگى جاتتىعۋدان كەيىن ىلعالدى سۇلگىمەن الدىمەن پليۋس 30 – 35 °س تەمپەراتۋرادا, سودان سوڭ سالقىن سۋمەن پليۋس 10–15 °س تەمپەراتۋرادا سۇرتىنۋدەن باستالادى. 67. شومىلۋ كۇنىنە ءبىر رەت, ىستىق كۇندەرى ەكى رەت سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى پليۋس 20 °C تومەن ەمەس, اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى پليۋس 23°س تومەن ەمەس كەزدە جۇرگىزىلەدى. 7. ساناتوريالىق جانە ساۋىقتىرۋ وبەكتىلەرىندە ەمدىك-پروفيلاكتيكالىق جانە قوعامدىق تاماقتانۋدى ۇيىمداستىرۋعا قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار 68. تۇستەنۋ زالىنىڭ اۋدانى وزىنە ءوزى قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە ءبىر ورىنعا (تاراتۋ جەلىسىن قوسپاعاندا) 1,8 م2 (تاراتۋ جەلىسىن قوسا العاندا), داياشى قىزمەت كورسەتكەن كەزدە 1,4 م2 ەسەبىمەن قابىلدانادى. تۇستەنۋ زالىنىڭ اۋدانى بالالاردى ءبىر مەزەتتە قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە ء(بىر اۋىسىمدا) ءبىر ورىنعا 1,0 م2 ەسەبىمەن كوزدەلەدى. 69. وبەكتىلەردىڭ وسى سانيتاريالىق قاعيدالاردىڭ تالاپتارىنا قاراما-قارسى بولمايتىن بولىگىندەگى اس بلوگىنا كودەكستىڭ 144-بابى 6-تارماعىنا سايكەس حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگان بەكىتكەن قوعامدىق تاماقتانۋ وبەكتىلەرىنە قويىلاتىن نورمالاۋ قۇجاتتارىنىڭ تالاپتارى پايدالانىلادى. 70. ساناتوريلەردە ەمدىك-پروفيلاكتيكالىق تاماقتانۋ ۇيىمداستىرىلادى. 71. دايىن تاماقتى بەرۋدى مەديتسينا قىزمەتكەرى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 3-قوسىمشانىڭ 1-نىسانىنا سايكەس دايىن تاماقتىڭ ساپاسىن باقىلاۋ (براكەراج) جۋرنالىنا جازا وتىرىپ دايىن تاماقتىڭ ساپاسىن ورگانولەپتيكالىق باعالاۋ جۇرگىزۋدەن كەيىن جۇزەگە اسىرادى. 72. ساناتوريدە جانە بسۇ-دا كۇن سايىن اسپاز دايىن تاعامنىڭ تاۋلىكتىك سىناماسىن قالدىرادى. سىنامالار قاقپاعى بار تازا (قايناعان سۋمەن وڭدەلگەن) شىنى ىدىسقا (گارنيردى بولەك ىدىسقا سالادى) الىنادى جانە توڭازىتقىشتىڭ ارنايى بولىنگەن ورنىندا +2 °س-تان +6 °س-قا دەيىن تەمپەراتۋرادا كەمىندە 24 ساعات ساقتالادى جانە الۋ كۇنى مەن ۋاقىتىن كورسەتە وتىرىپ تاڭبالانادى. 73.تاماق ونىمدەرىن تاسىمالداۋ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىسى بار اۆتوكولىكپەن جۇرگىزىلەدى. تاماق ونىمدەرى ساقتاۋ شارتتارىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ەسكەرە وتىرىپ تاسىمالدانادى, تاماق ونىمدەرىن تاسۋعا ارنالعان كولىكتى باسقا ماقساتتار ءۇشىن پايدالانبايدى. ەكسپەديتور ارنايى كيىممەن قامتاماسىز ەتىلەدى جانە ونىڭ جۇمىسقا رۇقسات ەتىلگەن جەكە مەديتسينالىق كىتاپشاسى بولادى. ازىق-ت ۇلىككە ارنالعان ىدىس تاڭبالانادى جانە ماقساتىنا قاراي پايدالانىلادى. 74. بسۇ ءۇشىن ءبىر بالاعا كۇنىنە ازىق-ت ۇلىكتەر جيىنى (برۋتتو ماسساسىندا) وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 4-قوسىمشانىڭ 1-كەستەسىندە كورسەتىلگەن. 75. جاس ەرەكشەلىگىنە (جاستارىنا) بايلانىستى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ۇسىنىلاتىن پورتسيانىڭ ماسساسى (گراممعا شاققاندا) وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 4-قوسىمشانىڭ 2-كەستەسىندە كورسەتىلگەن. 76. بالالار ساناتوريلەرىندەگى تاماقتانۋ نورمالارى «رەسپۋبليكانىڭ مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا تاماقتانۋدىڭ زاتتاي نورمالارىن جانە جۇمساق مۇكاممالمەن جابدىقتاۋدىڭ ەڭ تومەنگى نورمالارىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2002 جىلعى 26 قاڭتارداعى №128 قاۋلىسىنا سايكەس قابىلدانادى. 77. تاماق ونىمدەرىنىڭ جارامدىلىق مەرزىمدەرى مەن ولاردى ساقتاۋ شارتتارى ءوندىرۋشى (شىعارۋشى) بەلگىلەگەن جارامدىلىق مەرزىمدەرىنە سايكەس كەلەدى. 78. تەز بۇزىلاتىن تاماق ونىمدەرىن ساقتاۋ تومەن تەمپەراتۋرالى توڭازىتقىش قۇرىلعىلارىندا ( – 30°س دەيىن) جانە +2 – +6°س تەمپەراتۋرادا توڭازىتقىش كامەرالارىندا نەمەسە توڭازىتقىشتاردا جۇزەگە اسىرىلادى. 79. ساناتوريلەردە جانە بسۇ-دا تاماق قابىلداۋ اراسىنداعى ارالىقتى 3,5 ساعاتتان اسىرماي, بالالاردى قوسىمشا 2-ءشى تاڭعى اسپەن نەمەسە كەشكى اسپەن كەمىندە بەس رەت تاماقتاندىرۋ كوزدەلەدى. تاماق اراسىنداعى ارالىققا اس مازىرىنە قىمىزدى نەمەسە ءسۇت قىشقىلى ءونىمىن ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. تاۋلىكتىك تاماقتاندىرۋ راتسيونىنىڭ قۇنارلىلىعىن ءبولۋ مىناداي: تاڭەرتەڭگىلىك اس – 25%; تۇسكى اس – 35 %, بەسىن اس 15 %, كەشكى اس – 20 %, 2-ءشى تاڭعى اس (كەشكى اس) - 5%. 80. وبەكتىلەردە اس ءمازىرىن جاساعان كەزدە ۇلتتىق ءداستۇر, ايماقتاردا وندىرىلەتىن وتاندىق ونىمدەردىڭ اسسورتيمەنتى ەسكەرىلەدى. تاماقتانۋ راتسيونىندا ءۆيتاميندى- مينەرالدى كەشەنمەن بايىتىلعان ونىمدەر كوزدەلەدى. پەرسپەكتيۆالى ءمازىر مەن شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ اسسورتيمەنت تىزبەسى اس بلوگىن پايدالانۋعا بەرگەن كەزدە, كەيىننەن رەكونسترۋكتسيا جۇرگىزگەننەن كەيىن, اس بلوگى بەيىنى نەمەسە وندىرىستىك ۇدەرىس وزگەرگەن كەزدە, سونداي-اق بۇرىن بەكىتىلگەن اسسورتيمەنتكە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن جاعدايدا حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ اۋماقتىق ۆەدومستۆو بولىمشەسىمەن كەلىسىلەدى. ناقتى تاماقتانۋ راتسيونى بەكىتىلگەن پەرسپەكتيۆالى مازىرىنە سايكەس ورىندالادى. قاجەتتى ونىمدەر بولماعان جاعدايدا وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 4-قوسىمشانىڭ 3-كەستەسىندە كورسەتىلگەن نەگىزگى تاعامدىق زاتتار بويىنشا ونىمدەردى الماستىرۋ كەستەسىنە سايكەس حيميالىق قۇرامى جاعىنان تەڭ باعالى ونىمدەرگە اۋىستىرادى. 81. ونىمدەردى سالقىن جانە جىلىلاي وڭدەۋ كەزىندە قالدىقتاردىڭ نورمالارى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 4-قوسىمشانىڭ 4 -كەستەسىنە سايكەس قابىلدانادى. 82. گيپوۆيتامينوزدىڭ الدىن الۋ جانە بالالاردى ءتيىمدى ساۋىقتىرۋ ماقساتىندا سالقىنداتىلعان سۋسىنداردى (كومپوت, كيسەل) اسكوربين قىشقىلىمەن جاساندى ۆيتاميندەۋ جۇرگىزەدى, بۇل تۋرالى وسى سانيتاريالىق قاعيدالارعا 3-قوسىمشانىڭ 2-نىسانى بويىنشا «س» - ۆيتاميندەۋ جۋرنالىنا جازبا جازىلادى. پوليۆيتامين پرەپاراتتارىن ۆيتاميندەلگەن جانە مينەرالدى زاتتارمەن بايىتىلعان تاماق ونىمدەرىن پايدالانادى (قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىققا سايكەس). 83. ينفەكتسيالىق جانە جاپپاي ۋلانۋلاردىڭ پايدا بولۋىنىڭ جانە تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا مىنالار: 1) بانكالارىنىڭ تۇنشالانۋى بۇزىلعان كونسەرۆىلەر, قاقپاعى كوتەرىلگەن كونسەرۆىلەر, توت باسقان, ءپىشىنى وزگەرگەن, زاتتاڭباسى جوق بانكالار; 2) جۇمساق ىدىستا سۋ تيگەن ونىمدەر (ۇن, جارما, قانت جانە باسقا دا ونىمدەر); 3) قامبا زيانكەستەرىن جۇقتىرعان, سونداي-اق مەحانيكالىق قوسپالارمەن لاستانعان جارما, ۇن, قۇرعاق جەمىستەر جانە باسقا دا ونىمدەر; 4) زەڭ جانە ءشىرۋ بەلگىلەرى بار كوكونىستەردى, جەمىستەردى, جيدەكتەردى; 5)ساڭىراۋقۇلاقتار; 6) جەڭىل اسقا ارنالعان كونسەرۆىلەر, مارينادتالعان كوكونىستەر مەن جەمىستەر; 7) ۇيدە دايىندالعان ونىمدەر (كونسەرۆىلەنگەن ساڭىراۋقۇلاقتار, ەت, ءسۇت, بالىق جانە باسقا دا پايدالانۋعا دايىن ونىمدەر) پايدالانىلمايدى. 84.تاماققا: 1) الدىڭعى تاماقتىڭ قالدىقتارىن; 2) كرەمى بار كونديتەرلىك ونىمدەردى, كرەمدى, سۋىنداردى, وزدەرى دايىنداعان مورستاردى, كۆاستى, ىركىلدەكتى, پاشتەتتەردى, قۇيىلعان تاعامداردى (ەتتەن جانە بالىقتان), مايشاباقتان جاسالعان فارشماكتى; 3) فريتيۋردەگى بۇيىمداردى, قۋىرىلعان جۇمىرتقانى; 4) اششى تۇزدىقتاردى, قىشانى, اقجەلكەكتى, بۇرىشتى, سىركە سۋىن, تابيعي كوفەنى, شىرىندار مەن قۇرعاق كونتسەنتراتتار تۇرىندەگى سۋسىنداردى, مايونەزدى; 5) پاستەرلەنبەگەن سۇتتەن دايىندالعان ءسۇتتى جانە ءسۇت قىشقىلى ونىمدەرىن; 6) قان جانە وكپە-باۋىر شۇجىقتارىن; 7) قاتىقتى; 8) تارتىلعان ەت سالىنعان قۇيماقتاردى جانە فلوتشا دايىندالعان ماكاروندى; 9) سۋدا جۇزەتىن قۇستاردىڭ جۇمىرتقالارىمەن ەتىن; 10) ۇيدە دايىندالعان, كونسەرۆىلەنگەن ونىمدەردى; 11) گازدالعان جانە الكوگولسىز ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى (مينەرالدى جانە اۋىز سۋدى قوسپاعاندا); 12) چيپسيلەردى, كيريەشكيلەردى, گامبۋرگەرلەردى, حوت-دوگتاردى, قۇرعاق كونتسەنتراتتاردى گارنير رەتىندە پايدالانبايدى. 85. قۇرامى تاعامدىق قوسپالاردى, گەندىك-تۇرلەندىرىلگەن ورگانيزمدەردى جانە تابيعيعا سايكەستەندىرىلگەن كەز-كەلگەن ونىمدەردى (حوش يىستەندىرگىشتەر, شىعۋ تەگى جاساندى بوياعىشتار, ساعىز) قامتيتىن ونىمدەردى تۇتىنۋعا تىيىم سالىنادى. 86. تۋبەركۋلەزگە قارسى ساناتوريلەردە مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالاردى تاماقتاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن 1 بالاعا كەمىندە 2 م2 ەسەبىمەن اسحانا-ويىن بولمەسى; 3 ۇيالى جۋ ۆانناسىمەن, ىدىستى كەپتىرۋگە ارنالعان سورەلەرمەن جانە ولاردى ساقتاۋعا ارنالعان شكافتارمەن جابدىقتالعان بۋفەت بولمەسى كوزدەلەدى. 87. جاتاتىن بالالارعا جانە ءوز بەتىنشە قوزعالۋ مۇمكىندىگىن تولىق جوعالتقان نە جارتىلاي جوعالتقان بالالارعا ارنالعان ساناتوريلەردە تاماقتاندىرۋ تاراتۋ ورنى بار بۋفەت بولمەسى, 3 ۇيالى جۋ ۆانناسىمەن, ىدىستى كەپتىرۋگە ارنالعان سورەلەرمەن جانە ساقتاۋعا ارنالعان شكافتارمەن جابدىقتالعان ىدىس جۋعا ارنالعان ءۇي-جاي قاراستىرىلعان سەكتسيادا جۇزەگە اسىرىلادى. قاجەت بولعان جاعدايدا, اس بلوگىنان تاماقتى بەرۋگە ارنالعان كوتەرگىش جابدىقتالادى. 88. مەكتەپ جاسىنداعى جۇرەتىن ناۋقاستار ءۇشىن ءبىر وتىراتىن ورىنعا 1,5 م2 ەسەبىمەن تاماقتانۋ زالى كوزدەلەدى. تۇستەنۋ زالدارىنىڭ سىيىمدىلىعىن 60 ورىننان اسىرماۋ كوزدەلەدى. تۇستەنۋ زالىنىڭ جانىندا 25 بالاعا 1 قولجۋعىش, 40 بالاعا 1 ۋنيتاز ەسەبىمەن سانيتاريالىق توراپ, يزولياتوردا تاراتۋ ورنى مەن ىدىستى جۋعا جانە ساقتاۋعا ارنالعان ءۇي-جاي كوزدەلەدى. 89. پەرسونالدىڭ تاماقتانۋى ءۇشىن جەكە ەسىگى, سەبەزگى بولمەسى جانە دارەتحاناسى بار ارنايى زال بولىنەدى. 90. كومپوتتاردى ۆيتاميندەۋ ولاردى وتكىزۋدەن بۇرىن +15°س-تان اسپايتىن تەمپەراتۋراعا دەيىن سالقىنداتقاننان كەيىن جۇرگىزىلەدى, كيسەلگە اسكوربين قىشقىلىنىڭ ەرىتىندىسىن +30 – + 35°س تەمپەراتۋراعا دەيىن سالقىنداتقان كەزدە قوسادى. ءسابي بالالارعا ارنالعان «س» ءۆيتامينىنىڭ تاۋلىكتىك نورماسى 50 ميلليگرامم (بۇدان ءارى – مگ), ال مەكتەپكە دەيىنگى بالالار ءۇشىن - 60 مگ, مەكتەپ جاسىنداعى بالالار ءۇشىن – 70 مگ. ۆيتاميندەلگەن تاعامدار جىلىتىلمايدى. 91. بالالاردى ىستىق تاماقتى تاراتۋعا, نان كەسۋگە, دايىن تاماقتاردى پورتسياعا ءبولىپ وراۋعا, ىدىس جۋعا, سانيتاريالىق توراپتاردى, اۋماقتاردى تازالاۋعا, باسسەيندەردى تازالاۋعا تارتپايدى. 92. سالاتتارعا ارنالعان كوكونىستەردى كەيىننەن تەرميالىق وڭدەۋدەن وتكىزبەي, بولشەكتەۋ پىسكەن كوكونىستەر «پك» دەگەن تاڭباسى بار ۇستەلدەردە جانە تاقتايلاردا, باكتەريتسيدتىك ساۋلەلەندىرگىشپەن جابدىقتالعان دايىن ونىمدەر تسەحىندا جۇرگىزىلەدى. سالاتتاردى دايىنداۋ جانە ولاردى تۇزدىقتاۋ تۋرا تاراتار الدىندا جۇزەگە اسىرىلادى. تۇزدىقتالعان سالاتتاردى ساقتاۋعا تىيىم سالىنادى. 93. جابدىق, وندىرىستىك ۇستەلدەر, مۇكاممال, ىدىس-اياق, ىدىس تاماق ونىمدەرىمەن جاناسۋعا رۇقسات ەتىلگەن, جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىنىڭ اسەرىنە ءتوزىمدى ماتەريالداردان دايىندالادى جانە تاماق ونىمدەرىمەن جاناساتىن ماتەريالدار ءۇشىن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەدى. 94. تاماقتانۋ زالدارى جۋ جانە دەزينفەكتسيالاۋ قۇرالدارىن قولدانا وتىرىپ, ولارعا وڭدەۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جابىنى بار جيھازبەن جابدىقتالادى. 95. قانداي دا ءبىر تەحنولوگيالىق جانە توڭازىتقىش جابدىعى ىستەن شىققان جاعدايدا, اس مازىرىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. 96. تاماق ونىمدەرىن, ىدىستاردى, مۇكاممالدى ساقتاۋعا ارنالعان ستەللاجداردىڭ تومەنگى سورەلەرى مەن تاۋارلاردىڭ استىنا قوياتىن تۇعىرلاردىڭ ەدەننەن بيىكتىگى كەمىندە 15 سم ەتىپ كوزدەلەدى. 97. اسحانالاردى ءبىر وتىراتىن ورىنعا كەمىندە ءۇش جيىن ەسەبىنەن اسحانا ىدىسىمەن جانە اسپاپتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 98. تاماقتانۋدى ۇيىمداستىرۋ كەزىندە تاماق ونىمدەرىمەن جاناساتىن ماتەريالدار ءۇشىن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا ساي كەلەتىن فارفوردان, فايانستان جانە شىنىدان جاسالعان ىدىستار (تارەلكەلەر, تاباقشالار, توستاعاندار, بوكالدار) پايدالانىلادى. توت باسپايتىن بولاتتان نەمەسە ماتەريالدىڭ گيگيەنالىق قاسيەتتەرى بويىنشا ۇقساس ماتەريالدان جاسالىنعان, دايىن تاماقتاردى دايىنداۋعا جانە ساقتاۋعا ارنالعان اسحانا اسپاپتارى (قاسىق, شانىشقى, پىشاقتار), ىدىستار پايدالانىلادى. 99. شيكى جانە دايىن ونىمدەردى بولەك ساقتاۋ, ولاردى تەحنولوگيالىق وڭدەۋ جانە تاراتۋ ءۇشىن بولەك جانە تاڭبالانعان جابدىق, بولشەكتەۋ مۇكاممالى, ءاسۇي ىدىسى پايدالانىلادى: 1) مىناداي تاڭباسى بار وندىرىستىك ۇستەلدەر: شيكى ەت «شە», شيكى بالىق «شب», شيكى كوكونىستەر «شك», «نان», دايىن ءونىم «ءدو», «قامىر»; 2) بولشەكتەۋ مۇكاممالى (بولشەكتەۋگە ارنالعان تاقتاي مەن پىشاقتار): شيكى ەت «شە», پىسكەن ەت «اە», شيكى بالىق «شب», پىسكەن بالىق «اب», شيكى كوكونىستەر «شك», پىسكەن كوكونىستەر «پك», «نان», «گاسترونوميا», «اسكوك», «قامىر»; 3) مىناداي تاڭباسى بار ءاسۇي ىدىستارى: «I تاعام», «II تاعام», «III تاعام», «ءسۇت», «جۇمىرتقالاردى وڭدەۋگە ارنالعان», شيكى ەت «شە», شيكى كوكونىستەر «شك», شيكى بالىق «شب», «دايىن ونىمگە ارنالعان», «شيكى ونىمگە ارنالعان». بولشەكتەۋ مۇكاممالى مەن ءاسۇي ىدىسى تاڭبالانۋىنا سايكەس ماقساتىنا قاراي پايدالانىلادى. 100. ءپىشىنى وزگەرگەن, جيەكتەرى سىنعان, سىزاتتارى, سىنىقتارى بار, ەمالى زاقىمدانعان ءاسۇي جانە اسحانا ىدىستارىن; اليۋمينيدەن جاسالعان اسحانا اسپاپتارىن; پلاستماسسادان جانە سىعىمدالعان جۇقا تاقتايدان جاسالعان بولشەكتەۋ تاقتايلارىن; سىزاتتارى جانە مەحانيكالىق زاقىمدالعان بولشەكتەۋ تاقتايلارىن جانە ۇساق مۇكاممالدى پايدالانبايدى. 101. ەت پەن بالىقتى قاساپتاۋعا ارنالعان بولشەكتەۋ تاقتايلارى, ناۋالار تەسىكتەرى جانە ساڭىلاۋلارى جوق تاماق ونىمدەرىمەن جاناسۋعا ارنالعان ماتەريالداردان دايىندالادى. ەتتى قاساپتاۋعا ارنالعان ناۋانى ارنايى تۇعىرىققا ورناتادى جانە كۇن سايىن جۇمىس اياقتالعان سوڭ تازارتادى جانە بەتىنە تۇز سەبەدى. ناۋانىڭ بەتىن تەسىكتەرى مەن ساڭىلاۋلارى پايدا بولعان كەزدە سۇرگىلەيدى جانە جونادى. 102. اس بلوگىنىڭ وندىرىستىك جانە باسقا دا ءۇي-جايلارى, وندىرىستىك جابدىق پەن مۇكاممال (شكافتار, ۇستەلدەر, ستەللاجدار), سانيتاريالىق-تەحنيكال